Η απενεργοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης: Πώς οι έλεγχοι εξαγωγής της Anthropic προκάλεσαν παγκόσμια αναταραχή για την κυριαρχία της Τεχνητής Νοημοσύνης
Η πρόσφατη απόφαση της Anthropic να απενεργοποιήσει δύο από τα πιο ισχυρά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης της, Fable 5 και Mythos 5, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Στις 13 Ιουνίου 2026, μια οδηγία της κυβέρνησης των ΗΠΑ οδήγησε στην αποσύνδεση αυτών των μοντέλων για όλους τους χρήστες, συμπεριλαμβανομένων και των υπαλλήλων της Anthropic που γεννήθηκαν στο εξωτερικό. Η απόφαση αυτή προκάλεσε ανησυχίες στην Ευρώπη και τον Καναδά σχετικά με το ποιος ελέγχει πραγματικά την τεχνητή νοημοσύνη που χρησιμοποιείται παγκοσμίως.
Η ταχύτητα με την οποία εφαρμόστηκε η απόφαση ήταν εντυπωσιακή. Στις 9 Ιουνίου 2026, η Anthropic παρουσίασε τα μοντέλα Claude Fable 5 και Claude Mythos 5, τα οποία είχαν αναπτυχθεί υπό ελεγχόμενη πρόσβαση μέσω του προγράμματος Project Glasswing. Το Fable 5 περιγράφηκε ως ένα μοντέλο της κατηγορίας Mythos, ασφαλές για γενική χρήση και προηγμένο σε σχεδόν όλα τα δοκιμασμένα σημεία αναφοράς, με ισχυρή απόδοση στον τομέα της μηχανικής λογισμικού, της επιστημονικής έρευνας και της αυτόνομης εργασίας. Το Mythos 5, το πιο ικανό αδελφάκι, παρέμεινε περιορισμένο σε συνεργάτες του Glasswing και επιλεγμένους ερευνητές βιολογίας. Ωστόσο, τέσσερις ημέρες αργότερα, τα μοντέλα αποσύρθηκαν.
Η αντίδραση της διεθνούς κοινότητας και οι ανησυχίες για την κυριαρχία της τεχνητής νοημοσύνης
Η απόφαση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στο εξωτερικό. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ επικαλέστηκε λόγους εθνικής ασφάλειας, αναφέροντας συγκεκριμένα μια μέθοδο για την παράκαμψη των συστημάτων ασφαλείας του Fable 5. Η Anthropic αμφισβήτησε τη σοβαρότητα αυτής της μεθόδου, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για περιορισμένη ικανότητα ανασκόπησης κώδικα προγράμματος και εντοπισμού σφαλμάτων, κάτι που μπορούν να κάνουν και αντίστοιχα μοντέλα, όπως το GPT-5.5 της OpenAI.
Η αντίδραση της κυβέρνησης ήταν πιο έντονη. Ο David Sacks, συμπρόεδρος του Συμβουλίου Συμβούλων Επιστήμης και Τεχνολογίας του Προέδρου, ανέφερε ότι ζητήθηκε από την Anthropic να διορθώσει την ευπάθεια ή να αποσύρει το μοντέλο από την κυκλοφορία, κάτι που η εταιρεία αρνήθηκε. Η κατάσταση περιπλέχθηκε περαιτέρω όταν ο CEO της Amazon, Andy Jassy, ανέφερε ότι ερευνητές της εταιρείας είχαν χρησιμοποιήσει προτροπές του Fable 5 για να αποκτήσουν πληροφορίες που θα μπορούσαν να βοηθήσουν σε κυβερνοεπιθέσεις. Η Amazon είναι ένας από τους μεγαλύτερους επενδυτές της Anthropic.
Οι ρίζες της διαμάχης και οι επιπτώσεις της
Η διαμάχη δεν ξεκίνησε την περασμένη εβδομάδα. Είχε ήδη ξεσπάσει νωρίτερα φέτος όταν η Anthropic επέμεινε ότι η τεχνολογία της δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για μαζική παρακολούθηση ή πλήρως αυτόνομα οπλικά συστήματα, κάτι που εξόργισε τον επικεφαλής του Πενταγώνου, Pete Hegseth. Ο Πρόεδρος Trump διέταξε κάθε ομοσπονδιακή υπηρεσία να σταματήσει να χρησιμοποιεί την τεχνολογία της Anthropic, και ο Hegseth χαρακτήρισε την εταιρεία ως “Κίνδυνο για την Εθνική Ασφάλεια”, μια ετικέτα που συνήθως αποδίδεται σε ξένες εχθρικές εταιρείες όπως η Huawei.
Η Anthropic κατέθεσε αγωγή για την ανατροπή της μαύρης λίστας, προειδοποιώντας ότι θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο έσοδα “εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων”. Το αποτέλεσμα είναι μια εταιρεία που θεωρείται ταυτόχρονα πολύ επικίνδυνη για τη χρήση από την κυβέρνηση των ΗΠΑ και πολύ επικίνδυνη για ξένη χρήση, μια αντίφαση που δεν πέρασε απαρατήρητη από τους παρατηρητές.
Η παγκόσμια αντίδραση και οι συνέπειες για την κυριαρχία της τεχνητής νοημοσύνης
Εκτός των ΗΠΑ, η αντίδραση ξεπέρασε τη συζήτηση για την παράκαμψη και επικεντρώθηκε σε μια δυσάρεστη συνειδητοποίηση: ένα εργαλείο ενσωματωμένο σε εταιρείες, ερευνητικά ιδρύματα και δημόσιες υπηρεσίες παγκοσμίως είχε απενεργοποιηθεί από μια ξένη κυβέρνηση, με ένα email, μέσα σε ένα απόγευμα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι εξετάζει τις επιπτώσεις. Εκπρόσωπος δήλωσε ότι η νέα γενιά ισχυρών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης προσφέρει πραγματικά οφέλη, συμπεριλαμβανομένης της κυβερνοάμυνας, αλλά εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την κυβερνοασφάλεια που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Οι Ευρωπαίοι πολιτικοί ήταν πιο άμεσοι. Η απόφαση θεωρήθηκε ως επιταχυντής της γεωπολιτικής μάχης για την τεχνητή νοημοσύνη, με το επιχείρημα ότι “η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμείνει μια ανοιχτή αγορά εξαρτώμενη από τεχνολογίες που σχεδιάζονται, χρηματοδοτούνται και ελέγχονται αλλού”.
Το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης και οι προκλήσεις για την κυριαρχία
Η θέση της Anthropic παραμένει αμετάβλητη. Υποστηρίζει ότι η εφαρμογή αυτού του προτύπου σε ολόκληρο τον κλάδο “θα σταματούσε ουσιαστικά όλες τις νέες αναπτύξεις μοντέλων για όλους τους παρόχους πρωτοποριακών μοντέλων”. Η διαδρομή επιστροφής περνά από το Γραφείο Βιομηχανίας και Ασφάλειας του Υπουργείου Εμπορίου, όπου απαιτείται πλέον άδεια για εξαγωγή, επανεξαγωγή ή εγχώρια μεταφορά των δύο μοντέλων.
Ο David Sacks περιέγραψε την έξοδο από την κρίση απλά: διορθώστε την παράκαμψη, άρετε τον έλεγχο. Για τις κυβερνήσεις που παρακολουθούν από έξω, η επιδιόρθωση είναι σχεδόν δευτερεύουσα. Το μάθημα που έχουν ήδη αντλήσει πολλοί είναι ότι η πρόσβαση στην πρωτοποριακή τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πλέον απλώς ζήτημα τιμής ή προϊόντος. Είναι ζήτημα της δικαιοδοσίας που ελέγχει τον διακόπτη. Την περασμένη εβδομάδα, η απάντηση αποδείχθηκε ότι ήταν η Ουάσινγκτον, και πολλές πρωτεύουσες δεν άρεσαν τον τρόπο που ένιωσαν αυτό.
