Η δήλωση του Geoffrey Hinton, του αποκαλούμενου «νονού της τεχνητής νοημοσύνης», σχετικά με την έλλειψη παραδειγμάτων όπου ένα «πιο έξυπνο πράγμα» ελέγχεται από ένα «λιγότερο έξυπνο πράγμα» έχει εγείρει ενδιαφέρουσες συζητήσεις και αμφισβητήσεις. Αν και αναγνωρίζει τη σχέση μητέρας-μωρού ως ένα παράδειγμα, πολλοί επικριτές υποδεικνύουν ότι η πραγματικότητα είναι γεμάτη με τέτοια παραδείγματα, ειδικά αν διευρύνουμε την έννοια του «έλεγχου» και αμφισβητήσουμε τις παραδοσιακές αντιλήψεις περί νοημοσύνης.
Η ανθρώπινη μη-κυριαρχία στη φύση
Όπως υποστηρίζουν θεωρητικοί όπως ο Graham Harman, ο Timothy Morton και η Jane Bennett, ο άνθρωπος συχνά δεν είναι ο «κυρίαρχος του ίδιου του σπιτιού του», για να δανειστούμε τη φράση του Φρόιντ. Η ανθρώπινη συμπεριφορά επηρεάζεται και ελέγχεται από μη ανθρώπινους παράγοντες, όπως ιοί, περιβαλλοντικά φαινόμενα και άλλες φυσικές δυνάμεις. Το πρόσφατο παράδειγμα της πανδημίας του κορωνοϊού αποτελεί μια ισχυρή υπενθύμιση αυτής της πραγματικότητας. Ένας ιός – ένα εξαιρετικά απλό και μη-έξυπνο σύστημα – κατάφερε να επηρεάσει σε τεράστιο βαθμό τη συμπεριφορά και τις αποφάσεις της ανθρωπότητας.
Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης
Η ταχύτατη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης φέρνει στο προσκήνιο ερωτήματα σχετικά με το ποιος ελέγχει ποιον. Αν και η AI δημιουργείται και ελέγχεται από ανθρώπους, η πολυπλοκότητά της και η αυξανόμενη αυτονομία της γεννούν ανησυχίες ότι ενδέχεται να ξεπεράσει τις ανθρώπινες δυνατότητες κατανόησης και διαχείρισης. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Hinton ανησυχεί δικαιολογημένα για το ενδεχόμενο η AI να αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή από αυτή που μπορούμε να διαχειριστούμε.
Ο έλεγχος μέσα από κοινωνικά και πολιτικά συστήματα
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο έλεγχος «λιγότερο έξυπνων» παραγόντων πάνω σε «πιο έξυπνους» δεν περιορίζεται στη φύση ή την τεχνολογία. Η ιστορία μας προσφέρει πολλά παραδείγματα όπου κοινωνικά και πολιτικά συστήματα έχουν χρησιμοποιηθεί για να καταπιέσουν ή να ελέγξουν ανθρώπους. Η δουλεία, η αποικιοκρατία και τα αυταρχικά καθεστώτα είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα όπου οι δομές ελέγχου δεν βασίζονται στη νοημοσύνη, αλλά στη δύναμη, στους πόρους και στην ικανότητα επιβολής.
Το μάθημα για την τεχνητή νοημοσύνη
Το μήνυμα από όλα τα παραπάνω είναι σαφές: για να αντιμετωπίσουμε την άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης, πρέπει να παραδεχτούμε ότι η ανθρώπινη κυριαρχία είναι ήδη περιορισμένη. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο «χαζά» ή μη ανθρώπινα συστήματα μπορούν να επηρεάσουν την ανθρώπινη ζωή θα μας βοηθήσει να διαχειριστούμε καλύτερα τις προκλήσεις που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη. Αντί να αποφεύγουμε τη συζήτηση, είναι ζωτικής σημασίας να αναγνωρίσουμε τις αδυναμίες μας και να συνεργαστούμε για να εξασφαλίσουμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα παραμείνει ένα εργαλείο που λειτουργεί προς όφελός μας.
Αυτό που απαιτείται είναι μια ολιστική προσέγγιση που να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τις τεχνολογικές και ηθικές προκλήσεις, αλλά και τον τρόπο που κοινωνικά, φυσικά και τεχνητά συστήματα αλληλεπιδρούν και διαμορφώνουν τον κόσμο μας.
